Doğu Akdeniz’de bugün Yunanistan’a bağlı olan 8379 kilometrekare büyüklüğünde bir adadır Girit. Girit Adası 6 Eylül 1669’da Osmanlı hâkimiyetine girmiş. 1820’lerden itibaren adadaki Rumlar birçok kereler ayaklanarak, Girit Adası’nı Yunanistan’a ilhak çabalarına başlamışlar. Girit meselesi ortaya çıktığından beri, gerek ada Rumları ve bunları besleyen ihtilalci Yunan komiteleri, gerek resmi Yunan makamları her fırsattan faydalanmak ve her yola başvurmak suretiyle adada Osmanlı hâkimiyetini ve Türk varlığını yok etmek için en tüyler ürpertici faciaları sahneye koymaktan kaçınmamışlar. Bunların sonucu olarak 1913 senesinde yapılan antlaşmalarla ada, Yunanistan’a ilhak edilmiş. Böylece adada Türk egemenliğinden ve 120 bini bulan Türk nüfusundan bir iz kalmamış. Bu olaylar yüzünden Girit’ten göç ederek Türkiye’nin daha çok Ege ve Akdeniz kıyılarına yerleşmiş olan Girit Türkleri’ne “Giritli” denilir. Girit Türkleri görenekleri, yemekleri, dilleri ve misafirperverlikleri ile kolayca ayırt edilirler. Girit Türkleri misafirperverdirler, misafirlerini en iyi şekilde ağırlamak isterler. Bonkördürler fakat israfı hiç sevmezler, milli duyguları çok yüksektir. Doğayı çok severler. Bu yüzden evleri ya da işyerleri içinde çeşitli çiçekler bulunan bir çiçek bahçesi gibidir. Şimdi sizleri Girit Mutfağı’nı keyifle anlatan Mavro Restoran Sahibi Murat Gülseverler’le yaptığımız söyleşiyle başbaşa bırakıyorum:

 

 

Mavro ne demek? Mavro Restoran’ın hikayesi nedir anlatabilir misiniz?

Mavro, Giritce esmer anlamına geliyor. Mavro Restoranı 2010 yılında açmaya karar verdim. Sürekli dışarıda yemek yediğim için Antalya içinde birçok Türk mutfağı lezzetleri sunan nezih restoranlar olduğunu biliyordum. Farklı ne yapabilirim dedim ve ben de Türk Mutfağı’na Girit Mutfağını da dahil edip restoranımı açtım. Sağlıklı Girit otları ve daha çok yörük ile doğu kültürü olan et yemeklerini birleştirdim. 10 yıldır işletme olarak tek kırmızı çizgimiz var: Hijyen ve sağlıklı yemekler. Sloganımız “Zeytin yağsız yemek olmaz”. Misafirlerimize yaptığımız işi ve amacımızı anlatırken, sağlıklı yemek yemenin özellikle sağlıklı ürünler kullanmaktan geçtiğini ifade etmeyi ilke edindik. Mavro Restoran bu hedefle kuruldu. İnsanlar restoranımıza geldiği zaman dışarıda ama kendi evlerinde pişirilen yemekler lezzetinde sağlıklı yemekler yesinler istiyoruz. Bunun için çalışıyoruz.

 

Konyaaltı’nın en sevilen mutfağı müşterilerine ne tür hizmetler sunuyor?

Antalya Konyaaltı ilçesinde Altınkum Mahallesi’nde bulunan restoranımızda, günlük değişen yemek menülerimizle hizmet sunmaktayız. Toplantı yemekleri, organizasyon yemekleri de hazırlıyoruz. Bu hizmet için müşterilermiz birkaç gün önceden bizimle iletişime geçiyorlar. Konyaaltı ilçemizde kaliteli hizmet sunan Mavro Restoran, Konyaaltı’nın en sevilen Türk & Girit Mutfağı’ndan bir tanesidir. İşimizde iddialıyız. Mavro Restoran olarak, birbirinden değerli müşterilerimize hizmet vermekten memnuniyet duymaktayız. Zeytinyağsız yemek olmaz. Yemeklerimiz Türk-Girit Mutfağı içerir. Zeytinyağlılarımız sızma zeytinyağı ile yapılır.

 

 

Girit Türkleri’nin mutfağının en önemli özelliği nedir?

Girit Türkleri’nin mutfağı tek cümle ile ifade edilirse doğal beslenmeye dayanır. Bu mutfağın temelini otlar ve zeytinyağı oluşturur. Giritliler’in çoğu sağlıklı ve uzun ömürlüdürler. Bunu da ot yemekleri ve zeytinyağı kullanmaya bağlarlar. Girit sofrasını “yeşil sofra” olarak nitelendirmek mümkündür. Çünkü daima yeşillik vardır. Biz Giritliler, “Sofrada yeşillik yoksa sofraya oturmayız.” Mavro Restoran, Girit Mutfağı’nda özellikle mevsimine göre bol zeytinyağlı yemekler sunuyoruz. Girit adası mübadili olduğumuz için rivayet olunur ki “Girit’te hiç kötü hastalığa rastlanılmaz”, derler. Sebebi beslenme şeklimiz. Çok özel bir mutfağa sahibiz ve elimizden geldiğince misafirlerimizi bu otlarla tanıştırıyoruz. Restoranımızın renklerini özellikle çivit mavisi ve beyaz olarak seçtik. Çivit mavisi eski tarihlerde kapı ve pencere eşiklerine sürülür, haşere girmesi engellenirmiş. Beyaz renk ise ada da güneş ışığını yansıtır, evlerin aşırı sıcak olmasını engellermiş. İşte biz de tüm bunları düşünerek Antalyamız için bu seçimi yaptık.

 

Sofra kültürünüzden bahseder misiniz?

Sofralarımız tertipli, düzenli ve zengindir. Yemekli misafir ağırlamayı çok severiz. Kadın ve erkek aile büyüğü “buyurun” demeden yemeğe başlamayız. Hiçbir zaman boğazımızdan, yani yediğimiz yemekten kesmeyiz. Her şeyin en iyisini alırız. Büyüklerimizin bize öğüdü her zaman için “Az yiyin, öz yiyin,” olmuştur. Yemekleri taze olarak yemeyi severiz. Bunun için günlük yemek yapar ve tüketiriz. Hiçbir zaman da yemek dökmeyiz. Hatta bayat ekmeği bile peksimet yaparak tüketiriz.

 

 

Giritliler’in etsiz zeytinyağlı yemekleri karşısında “etsiz yemek mi olur?” diyenlere neler söyleyeceksiniz?

Giritliler dana etini bilmezler. Et olarak kuzu etini tercih ederler. ‘’Elbasan tava” meşhur yemeklerimizdendir. Balığı çok severiz ve çeşitli şekillerde tüketiriz. Buğulamayı tercih edenlerimiz olduğu gibi, lakerda, çiroz ve tuzlama sardalyaya düşkünlükleri olanlarımız da vardır. Pilavı zeytinyağı ile yaparız. Domatesli zeytinyağlı pilavımız çok lezzetli olur. Perde pilavına benzeyen “çullama” adı verilen pilavımız vardır, haşlanmış tavuk eti ve iç pilavı yufka ile kaplayarak hazırlarız. Çorbalardan balık ve un çorbalarını sık yaparız. Dolmayı zeytinyağlı ve etli yaparız. Pirincini çiğden hazırlarız. Yaprak sarması ve kabak çiçeği dolmamızın tadına doyum olmaz, hatta çerez gibi yeriz ve ikram ederiz.

 

Sebzeye ve zeytinyağına düşkünlüğünüz sonucu özellikle hangi yemekleri sıklıkla pişirirsiniz?

Sebzeye ve zeytinyağına düşkünlüğümüz sonucu zeytinyağlı, domatesli bamya; zeytinyağlı börülce, ayşekadın fasulye ve çalı fasulye, zeytinyağlı ıspanak, kereviz, enginar pişirmeyi çok severiz. “Girit kebabı” denilen yemeğimiz vardır, enginar, kuzu eti ve zeytinyağı ile pişiririz. Yeşil Girit kabağımız vardır haşlanıp salata olarak yenildiği gibi, zeytinyağlı peynirli kabak olarak da pişirilir. Ispanaklı, gelincikli, peynirli, kıymalı börekler yaparız. Kabak börekleri, çullama böreği lezzetli olur, kabak köftesi (mücver) ve bakla favası çok yapılır. Fava, baklava diliminde kesilerek üzerine bolca zeytinyağı gezdirilir. Tuzlama sardalya ve çoban salatası ile servis yapılır.

 

Peki mutfağınızdaki tatlılar hakkında neler söyleyeceksiniz?

Tatlılardan süt tatlılarını tercih ederiz. Un, şeker, sütün kaymağından kavrularak yapılan ıstakalarımız vardır. Hamur tatlılarından kalburabasma, lorlu pide ile kabak tatlılarımız çok güzel olur. Eskiden annelerimiz günlerinde çeşitli şerbetler ve kurabiyeler yaparlar, misafirlerini zengin bir şekilde ağırlarlardı. Gümüş macun takımları içinde çeşitli macunlar ve reçeller ikram edilirmiş. Ayva peltesi, sakız, turunç ve incir reçelleri çok ünlüdür bizim yöremizin. Meyveleri çok severiz, özellikle incir ve üzüme düşkünlüğümüzle biliniriz. Sabah aç olarak kahvaltıdan önce buzdolabından soğuk soğuk bardacık yerdi büyüklerimiz. Bardacık bir incir türüdür.

 

 

Girit Türkleri’nin yedikleri otların başlıcaları hangileridir? Faydaları nelerdir?

Radika, turpotu, şevketibostan, arapsacı, sarmaşık, labada, hardal, ebegümeci istifno, gelincik ve sirken otudur. Otlar taze haşlanmış, salata olarak veya zeytinyağlı yemeği yapılarak yenilir. Çipohonta denilen bahçe otu Girit Türkleri’nin en ünlü ot yemeklerinden biridir. Mevsiminde çeşitli taze otlardan hazırlanır, zeytinyağlı pişirilir. Bu yemekte doğanın tadı ve kokusu vardır. Haşlanmış olanların üzerine zeytinyağı ve limon ilave edilir. Roka, maydanoz, tere ve taze soğan ya tek başlarına salata olarak veya başka salatalara tat katarak ya da bütün yapraklar halinde üzerinde su damlacıkları ile bir tabağa uzanmış olarak yemek masasında bulunur. Yenilebilen otlar insan beslenmesi yönünden çok yararlı olup, protein ve karbonhidrat bakımından fakirdirler. Pek az yağ içermektedirler. Su oranları yüksek olup vitamin ve madensel tuzlar yönünden zengindirler. Ayrıca aroma maddeleri bakımından iyidirler. Otlar insanları beslemekte, sağlıklı tutmakta aynı zamanda onları doğayla bütünleştirmektedir.

 

 

Bize zeytinyağı kültürünüz için neler söylemek istersiniz?

Girit yemek kültürünün otlardan sonra ikinci temelini zeytinyağı oluşturur. Etli yemekler, sebzeler, pilav, dolmalar, bütün yemekler zeytinyağı ile yapılır. Salata ve haşlanmış otlar üzerine zeytinyağı ve limon konulur. Kahvaltı sofrasında daima zeytin ve zeytinyağı bulunur. Taze zeytinyağının üzerine karabiber, tuz ve istenirse kekik serpilir. Kızarmış ekmek veya taze ekmeği içine banarak tulum peyniri ile yemeğe doyum olmaz deneyin lütfen. Giritliler rafine zeytinyağı bilmezler. Hakiki sızma zeytinyağı kullanırlar. Halikarnas Balıkçısı olarak ün yapan yazar Cevat Şakir Kabaağaçlı, zeytinyağını enerjisi ve faydalı unsurlarından dolayı “eritilmiş güneş” olarak nitelendirmiştir bilirsiniz. Yapılan araştırmalar zeytinyağı içeren beslenme geleneğinin kalp ve damar hastalıklarına karşı en iyi çare olduğunu göstermiştir. Koroner damar hastalıklarından en düşük ölüm oranı temel besin yağı olarak zeytinyağının kullanıldığı Girit adasıdır. Araştırın göreceksiniz.

 

 

6 Yorum
  1. Nur Sağlamer 3 ay önce

    Zeytinyağlı olmadan olmaz. Katılıyorum.

    • Yazar
      Bihter Gördü 3 ay önce

      Kesinlikle olmaz… Özellikle kabak çiçeği dolması hayal ettim şu an. Ne kadar uzun zaman olmuş yemeyeli yahu 🙂

  2. Ayse Könec 3 ay önce

    Insallah korona biter bizde Antalyaya gidip bu guzel yesilliklerle dolu ve zeytinlik yemekleri tatma firsati buluruz. Bihtercigim yine cok guzel anlatmissin kendimi orada hayal ettim.

    • Yazar
      Bihter Gördü 3 ay önce

      İnşallah canım inşallah. Hem de en kısa sürede… Ben de çok özledim Antalya’yı yaaaa…

  3. Murat Gülseverler 3 ay önce

    Bihter hanım çok Teşekkür ediyorum size ve tüm ekibe emeklerine sağlık….her zaman Antalya ya yolu düşen herkesi beklerim.başımın üstün de yeriniz var.

    • Yazar
      Bihter Gördü 3 ay önce

      Biz teşekkür ederiz Murat Bey. Kucak dolusu sevgiler size ve canım Antalya’ya…

Bir Cevap Bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*

©2021 Anadolu Gezi Rehberi

İletişim

Gönderiliyor

Kullanıcı Bilgileriniz İle Oturum Açın

veya    

Bilgilerinizi Unuttunuzmu?

Create Account